mentor stimulatorNa de cultuurmeting vragen mensen zich af: hoe pas ik in de huidige en gewenste cultuur? Wat moet ik anders doen, wat moet ik stimuleren en wat juist minderen, om mee te helpen aan de cultuurverandering? Dit keer aandacht voor managementrollen per cultuurtype.

Vorige keer bespraken we de mogelijkheid om je Persoonlijk Profiel te meten. Maar ook de managementrollen van Robert Quinn (zie het Handboek Managementvaardigheden, ofwel: Becoming a Master Manager) corresponderen met het Concurrerende Waarden Model waarop de vier OCAI-cultuurtypen zijn gebaseerd. Deze keer: de Mentor en de Stimulator bij Familiecultuur.

Leidinggeven: een kritische succesfactor

Leidinggevenden spelen een cruciale rol in organisatiecultuur. Zij hebben de ‘macht’ om voordelen en nadelen over medewerkers te verdelen en daarmee gedrag te beïnvloeden. Wie krijgen vrij, wie mogen de interessante projecten doen, wie krijgen het woord, naar wie wordt geluisterd, wie krijgt een goede beoordeling?

Ook belichamen leidinggevenden het ingeprente patroon van gezagsdrager of rolmodel. Mensen zijn geneigd automatisch te reageren op die ‘macht’, zoals het als kind jarenlang is ingetraind (dat kan meegaand of juist dwars reageren en alles daar tussenin).

Daarom is een voorwaarde voor organisatieontwikkeling en cultuurontwikkeling, dat er absoluut commitment is van de top. Er is geen cultuur- en organisatieontwikkeling mogelijk, als leiders zich niet ontwikkelen en zich bewust zijn van hun managementrollen en stijl! Niet voor niets is de stijl van leidinggeven een factor die bij de OCAI cultuurmeting expliciet gemeten wordt.

Cultuurverandering behelst persoonlijke verandering van een kritische massa mensen binnen de organisatie. De leidinggevenden spelen daarin een bijzonder stimulerende rol. Welke stijlen van leidinggeven hebben effectieve managers in huis?

Robert Quinn onderscheidt acht effectieve managementrollen; twee per cultuurtype. In het Handboek Managementvaardigheden** worden deze uitvoerig beschreven en staan oefeningen om je vaardigheden te vergroten.

De passende managementrol bij Familiecultuur

Is het nodig om meer familiecultuur te ontwikkelen? Kijk dan eens naar de stijl van leidinggeven. Bij veel cultuurmetingen blijkt dat mensen liever wat meer familiecultuur zien (bron: database van OCAI Online). Mogelijk zit daarachter de wens om meer gefaciliteerd te worden en gezien/gewaardeerd te worden door de leidinggevende.

Managementrollen die familiecultuur ondersteunen en versterken zijn:

De Mentor heeft zorg voor zijn mensen en invoelingsvermogen. Hij is zich bewust van anderen en heeft oog voor de behoeften van mensen. Zijn invloed berust op wederzijds respect en vertrouwen. Hij streeft actief naar moreel en betrokkenheid. (Hij kan ook Zij zijn, maar hij/zij leest niet prettig).

Mentorrol:

  • Inzicht in zichzelf en anderen
  • Effectief communiceren
  • Ontwikkeling van ondergeschikten

De Stimulator is mens- en procesgericht. Hij beheerst conflicten en streeft naar consensus. Hij krijgt invloed door mensen te betrekken bij besluitvorming en het oplossen van problemen. Hij streeft actief naar openheid en participatie.

Stimulatorrol:

  • Teambuilding
  • Participerende besluitvorming
  • Conflict managen

In het boek Onderzoeken en veranderen van organisatiecultuur*, waarin het OCAI wordt beschreven, onderscheiden Cameron & Quinn vooral de volgende drie familievaardigheden:

  1. Managen van teams: bevorderen van effectief, samenhangend en soepel functioneren en teamwork dat uitstekende resultaten oplevert.
  2. Managen van interpersoonlijke verhoudingen: bevorderen van effectieve interpersoonlijke verhoudingen, mbv ondersteunende feedback geven, luisteren en oplossen van conflicten.
  3. Managen van de ontwikkeling van anderen: mensen helpen hun prestaties te verbeteren, hun capaciteiten te vergroten en kansen scheppen voor persoonlijke ontwikkeling.

Test: hoe scoor ik op de managementrollen?

De managementtest is te vinden in het boek: Onderzoeken en veranderen van organisatiecultuur, van Cameron & Quinn. Doe deze zelftest vooral. Bij een cultuurverandering kan het van belang zijn om bepaalde rollen extra nadruk te geven. Kijk ook naar de scores van de OCAI cultuurmeting.

Vraag daarna anderen om in te vullen hoe je functioneert als leidinggevende. Cameron & Quinn adviseren minimaal 4 medewerkers, 4 collega’s en 1 leidinggevende. Bereid je erop voor, dat je jezelf waarschijnlijk hoger inschat dan je omgeving. Dit is een gebruikelijk patroon: medewerkers en collega’s zien je gedrag (niet wat je denkt en niet je goede intenties) en beoordelen je anders.

Managers kunnen hiermee bepalen op welke gebieden persoonlijke verandering nodig is en welke belangrijke vaardigheden ze al in huis hebben om de cultuurverandering te stimuleren.

Het is zaak om hiermee serieus aan de slag te gaan. Maak een plan, neem een coach, volg een training, doe een aantal oefeningen uit het Handboek Managementvaardigheden, zorg voor steun vanuit het managementteam, enz. Wat er ook voor nodig is om tot daadwerkelijk ander gedrag te komen: een waarneembaar andere stijl van leidinggeven, die de gewenste cultuur stimuleert.

Het is belangrijk dat leidinggevenden elkaar hierbij ondersteunen. Het meest effectief is een team van leidinggevenden dat van elkaar leert, elkaar stimuleert en het op die manier langer volhoudt om nieuw leidinggevend gedrag in te trainen.

Cultuurverandering heeft hierdoor meer kans van slagen. De leidinggevende gedraagt zich anders, wat ander, gewenst gedrag aan medewerkers ontlokt. Ook zien medewerkers dat de leidinggevende de cultuurverandering serieus neemt en zelf ook moeite doet om te veranderen. Dit is bijzonder motiverend!

Literatuur

* Onderzoeken en veranderen van organisatiecultuur
Kim Cameron & Robert Quinn
ISBN 90-5261-291-9 Academic Service

** Handboek Managementvaardigheden
Robert Quinn e.a.
ISBN 90-395-2013-5 Academic Service